Safra Taşlarının Ameliyatsız Tedavisi

Safra taşları, tedavi açısından bulundukları yerlere göre safra kesesi ve safra kanallarındaki taşlar olmak üzere iki bölümde incelenir. Safra kanallarındaki taşlar ameliyat ihtiyacı olmadan “Endoskopik” yöntemle tedavi edilebilirken, kesedeki taşlar için kapalı ya da açık cerrahi yöntemle ameliyat gereklidir. Bu durum anatomik yapı ile ilgilidir. Safra taşları ilaçla eritilerek ya da böbrek taşları gibi dışarıdan verilen şok dalgalarla kırılarak tedavi edilemez. Kanaldaki taşlar “Endoskopi” cihazı ile ağızdan girilerek yemek borusu, mide ve oniki parmak barsağından ana safra kanalına ulaşılır ve buradan taşlar alınabilir. Ancak safra kesesinin kanalı çok ince olduğundan keseye girilmesi mümkün değildir. Bu nedenle safra kesesi taşlarının ameliyat dışında bir tedavi seçeneği yoktur. Şimdi konuyu ayrıntılarıyla inceleyelim.

Safra Kesesi Nedir?

Safra kesesi vücudun sağında karaciğerin altına yapışık olarak safra yolları üzerinde yer alır. Büyüklüğü 8 e 4 santimetre olan içi boş bir kesedir, çok ince bir kanalla ana safra yollarına açılır. İşlevi; karaciğerde üretilen, sindirime yardımcı enzimlerin ihtiyaç duyuluncaya kadar depo edilmesi ve ihtiyaç duyulduğunda oniki parmak bağırsağına (duodenum) salgılayarak sindirime yardımcı olmasıdır.

Safra Taşları Neden Olur?

Safra maddesi içinde kolesterol bulunur, bu sıvı içeriği yoğun olduğunda çökmeye veya gruplaşarak katılaşmaya yatkın bir maddedir. Bunun yanı sıra bazı durumlarda safra salgısı içinde iltihaba sebep olan patojenler bulunabilmektedir. Bu iki durumda da safra içinde zamanla çökme ve dolayısıyla taş oluşumu gerçekleşir. Bu taşlar kesenin içinde olabilecekleri gibi kanallarda da oluşabilir ve daha ciddi semptomlar ve yan etkilere neden olabilirler. Safra yollarındaki taşlar kanalı tıkayarak sarılık ve karaciğer harabiyeti gibi komplikasyonlara neden olabileceklerinden ihmal edilmeden tedavi edilmelidir.

Safra Taşlarının Belirtileri Nelerdir?

1-Karın bölgesinin sağ üst kısmında sırta vuran ağrı

2-Ağrı ile başlayan mide bulantısı

3-Kusma

4-Sarılık

5-Titreme ile yükselen ateş

Safra Taşları Nasıl Teşhis Edilir?

Safra kesesi şüphesi ile hastaneye başvuran hastalar için uzman doktor muayenesi sonrası en güvenilir ve hızlı tanı metodu ultrasonografidir. Bu yöntem ultrason adı verilen bir cihazla ses dalgaları kullanılarak vücudun dışından çok kısa bir sürede safra kesesi ve safra yolları görüntülenerek yapılır. Sebebi ise içerideki taşlar tespit edilerek en iyi tedavi yöntemine karar verilmesine olanak sağlamaktadır.

Safra Taşlarının Ameliyatsız Tedavisi

Safra Kesesi Ameliyatının Sebepleri Nelerdir?

Sıklık sırasına göre;

1-Safra kesesi taşları

2- Safra kesesi polipleri

3-Safra kanalları ve kesede görülen kanserler

4-Tedavi edilemeyen ve ciddi şikayetlere sebep olan safra kesesi işlev bozuklukları.

Kapalı Safra Kesesi Ameliyatı

Bu ameliyatlarda batın içine girmek için açık ameliyatlarda olduğu gibi karın duvarı boydan boya kesilmez, 2 adet 1 santimetre 2 adet yarım santimetre olmak üzere 4 adet delik açılarak kamera ve gerekli aletlerle bu deliklerden karın içine girilir.  Batın karbondioksit ile şişirilerek çalışma sahası oluşturulur ve ameliyat bu deliklerden gerçekleştirilir. Karın duvarında 1 ve yarım santimetrelik küçük yaralar olduğundan, ameliyat sonrası ağrı açık ameliyata göre çok daha az olur, iyileşme süresi de aynı şekilde açık ameliyata göre çok kısadır. Hastalar sıklıkla ertesi gün taburcu edilir. Ameliyatta taşlarla birlikte safra kesesi de alınır, çünkü kese içindeki taşlar sebep oldukları kronik iltihap nedeniyle safra kesesi duvarının kalınlaşıp bozulmasına neden olur. Bu durumda kese işlevini tamamen kaybeder ve alınmaması halinde sebep olduğu şikayetler aynen devam eder.

Safra Yolu Taşlarının Endoskopi Yöntemiyle Alınması

Hasta uyutulduktan sonra bu iş için özel üretilmiş gastroskop ile ağızdan girilip yemek borusu ve mide geçilip oniki parmak barsağına ulaşılır. Ana safra kanalı buraya açılmaktadır. Açıldığı yerden kanala girilir ve kanal radyoaktif madde verilerek skopi ile görüntülenir ve içindeki taşlar basket yardımıyla alınır. Kanal ağzı genişletilerek başka oluşabilecek küçük taşların takılmadan düşmesi sağlanır. İşlem tamamlandıktan sonra hasta bir süre müşahade edildikten sonra evine gönderilir.

Endoskopik Tedavi ile Laparoskopik Cerrahi Arasındaki Fark Nedir?

Endoskopik tedavide vücudun doğal açıklığından örneğin ağızdan girilip işlem gerçekleştirilir, Laparoskopik cerrahide ise karın duvarında doğal olarak var olmayan deliklerin açılarak cerrahi müdahale uygulanır, yani hastaya küçük de olsa cerrahi kesi uygulanmakta daha önce var olmayan bir yol ile girişim yapılmaktadır.

Özet olarak ana safra kanallarındaki taşlar ameliyatsız tedavi edilebilir, ancak kese içindeki taşlar için laparoskopik ya da açık cerrahi ameliyat ihtiyacı vardır.

Diğer yazıları okumak için buraya tıklayabilirsiniz.

 

Endoskopi Nasıl Yapılır ?

Endoskopi Nasıl Yapılır

Yazımıza endoskopinin ne olduğunu özetleyerek başlayalım. Hastalıkların teşhis ve kısmen tedavisi amacıyla vücudumuzda bulunan içi boş iç organların görüntülenmesine endoskopi denilmektedir. Endoskop denilen tıbbi bir cihaz ile gerçekleştirilir. Endoskopi cihazı ucunda kamera ve ışık bulunan yaklaşık bir santimetre çapında uzun ve bükülebilir bir tüp şeklindedir. Konunun uzmanı tarafından yönlendirilerek ağız, anal kanal, vajen gibi dışa açılan organların içine girilip alınan görüntü ve resimler bilgisayara aktarılır. Bu sayede birçok ciddi hastalığın gözle görülerek teşhisi ve bazı girişimsel tedavilerin yapılmasına olanak sağlanmış olur. Duyulan endişe nedeniyle bazı hastalar işlemi yapmaktan kaçınmaktadır. Bu durum birçok ciddi hastalığın erken teşhis edilip tedavi edilmesini engelleyebilir. 

Endoskopi zor bir işlem midir ?

Endoskopinin uygulanması hoş olmayan, zor bir işlem gibi görünmesine rağmen aslında katlanılması oldukça kolaydır. Biraz rahatsız edici de olsa genelde ciddi bir ağrısı yoktur. Rahatlatıcı ilaçlar verilerek yapılabilir. Ayrıca günümüzde değişik seviyelerde anestezi verilerek oldukça konforlu bir şekilde yapılabilmektedir. Uyutulan hastalar endoskopi boyunca hiçbir şey hissetmezler.

Endoskopi öncesi hazırlık gerekir mi ?

İncelenecek organa göre bir hazırlık yöntemi gereklidir, ayrıca başta kan sulandırıcı ilaçlar olmak üzere bazı ilaçların kesilmesi gerekebilir. Bunun için yapılacak işleme göre hazırlanmış talimatları içeren bilgilendirme hastaneniz tarafından verilir. Örneğin gastroskopi için bir gün önceden sindirilmesi kolay gıdalarla beslenme ve akşam saat 7-8 den sonra gıda tüketimine son verilmesi gerekir. İşlem günü aç gelinir ve böylece incelenecek olan üst sindirim sistemi boş ve temiz olur. Kolonoskopi işlemi için kalın barsağın boş ve temiz olmasını sağlayacak ilaç ve tavsiyeleri içeren bilgilendirme hastaya yazılı olarak verilmektedir.

Yapılan endoskopik işlemler incelenen organa göre özel isimler alır ;

  • Gastroskopi: Yemek borusu, mide ve on iki parmak bağırsağının yarısına kadar olan kısmına bakılması.
  • Kolonoskopi: Kalın bağırsağın tümünün incelenmesi.
  • Bronkoskopi; Akciğer içi ve dışı solunum yollarının görüntülenmesi.
  • Sistoskopi: İdrar kesesinin;
  • Histeroskopi: Rahim içinin görüntülenerek incelenmesine verilen özel isimlerdir.

  Endoskopi ile neler yapılabilir ?

Başlangıçta tanı amaçlı sadece görüntüleme yapılabilen endoskopik işlemler teknolojinin gelişmesiyle dışarıdan herhangi bir kesi, dikiş ihtiyacı olmadan hastanın içinde tedavi amaçlı cerrahi müdahaleye varan çok faydalı girişimlere olanak verir hale gelmiştir. Bu yazımızda endoskopinin genel cerrahiyi ilgilendiren “Gastroskopi” ve “Kolonoskopi” işlemlerine değinilecektir.

  Gastroskopi ( Mideye hortum salınması ) ile yapılan tıbbi işlemler;

  • Ağızdan girilerek yemek borusu, mide ve oniki parmak barsağı görerek incelenir, resim ve video kaydı yapılabilir ve görerek tanı konabilir.
  • İncelenen bölümlerde şüpheli lezyon varsa parça alınıp patolojiye gönderilerek başta kanser olmak üzere çok önemli kesin teşhisler konabilir.
  • Yemek borusu varislerine bant ligasyonu yada skleroterapi yöntemi uygulanarak tedavi sağlanabilir.
  • Görülen küçük tümoral lezyonlardan uygun olanları cerrahi müdahale yapılarak alınabilir. ( Polipektomi, EMR )
  • Üst sindirim sistemi kanaması varsa endoklips ya da lazer uygulanarak kanama durdurulabilir.
  • Yutulan takılmış yabancı cisimler çıkarılabilir.
  • Daralmış yada kısmen tıkanmış üst sindirim sistemi genişletilerek stent takılıp açık hale getirilebilir.
  • Oniki parmak barsağına açılan safra yoluna girilip tanı amaçlı ilaçlı safra yolları filmi çekilebilir ve safra yollarında taş varsa çıkarılabilir, safra kanalının barsağa açıldığı giriş deliği genişletilebilir.
  • Ucunda ultrason probu bulunan endoskop ile girilerek yemek borusu, mide ve on iki parmak bağırsağın içinden ultrason çekilerek teşhisi çok zor olan bazı iç organ hastalıkları görüntülenebilir. Bu görüntülerle konulan teşhisler dışarıdan yapılan ultrasonlara kıyasla daha iyi sonuçlar verir.
  • Ultrason görüntüsü altında özel iğnelerle barsağın dışına çıkılarak örneğin çok zor ulaşılan pankreastan kanser teşhisi için parça (biopsi) alınabilir. Bu işlemin geleneksel yöntemlerle yapılması mümkün değildir.
  • Değişik sebeplerle ağızdan beslenemeyen hastalara mideden direkt karın dışına deriden çıkarılan bir beslenme tüpü takılıp hastalar dışarıdan tüpün içinden verilen sıvı gıdalarla beslenmesi sağlanabilir. Bu işlem önceleri ciddi komplikasyonları olan bir ameliyat ile yapılmaktaydı.

  Kolonoskopi ile yapılan tıbbi işlemler;

  • Anal kanaldan girilerek tüm kalın barsak görüntülenerek incelenebilir.
  • Görülen şüpheli lezyonlardan parça alınıp patolojide incelenebilir.
  • Kanayan bir lezyon varsa değişik yöntemlerle kanama durdurulabilir.
  • Görülen küçük tümörlerden uygun olanlar cerrahi girişim ile alınabilir.
  • Kendi etrafında rotasyonla düğümlenip tıkanmış kalın barsak açılabilir.
  • Tümör ile daralmış ameliyat edilemeyen hastalara stent takılıp sindirim sisteminin devamlılığı sağlanabilir.

Yukarıda görüldüğü gibi Endoskopi bir çok hastalığın tanı ve tedavisinde çok ciddi katkılar sağladığı gibi bu işlemlerin uygulanmasını hasta açısından büyük ölçüde kolaylaştırmıştır.